Historia klasztoru do 1945
(tekst: Stanisław Firszt)
 
Legendy mówią, że początki Cieplic wiążą się z odkryciem tu ciepłych źródeł. Zdarzenie to łączy się m.in. z książętami piastowskimi: Bolesławem Śmiałym, Bolesławem Krzywoustym, a także z Bolesławem Kędzierzawym. Najczęściej wymienia się jednak księcia Bolesława Wysokiego, który to będąc w tych okolicach na polowaniu ok. 1175 roku przypadkowo odkrył lecznicze właściwości miejscowego zdroju.
 
polowanie 1

Władca ten, syn Władysława Wygnańca księcia – seniora Polski, wychowany na wzorcach zachodnioeuropejskich, doceniał wielką rolę zakonów w procesie zagospodarowywania dotychczas mało wykorzystywanych gospodarczo obszarów. To on sprowadził cystersów na Śląsk i osadził ich w Lubiążu. 

W latach 1952-2010 w Zespole Pocysterskim mieściły się m.in.: pralnia i magazyny gospodarcze Uzdrowiska Cieplice oraz Zakładowego Oddziału Obrony Cywilnej.

Zespół Pocysterski, stan z 2 poł. 2009 r.

Klasztor stan 2009 1 Klasztor stan 2009 2 Klasztor stan 2009 3 Klasztor stan 2009 4 Klasztor stan 2009 5 Klasztor stan 2009 6 

Klasztor stan 2009 7 Klasztor stan 2009 8 Klasztor stan 2009 9 Klasztor stan 2009 10 Klasztor stan 2009 11 Klasztor stan 2009 12 

Klasztor, stan z 2012 r. (sierpień) 

 klasztor stan z 2012 3 1 klasztor remont klasztor stan z 2012 4 klasztor stan z 2012 5 klasztor stan z 2012 6 7 klasztor remont klasztor stan z 2012 8 

 klasztor stan z 2012 9 klasztor stan z 2012 10 klasztor stan z 2012 11 klasztor stan z 2012 12 klasztor stan z 2012 13 13 klasztor remont 14 klasztor remont

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską
z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego
dla Województwa Dolnośląskiego
na lata 2007-2013

loga

Po wyborze w dniu 04.08.2010 roku Wykonawcy (realizacja projektu w formule „zaprojektuj i wybuduj”) na zadanie inwestycyjne pod nazwą  „Zespół pocysterski w Jeleniej Górze – Cieplicach” w dniu 12 sierpnia 2010 r. została podpisana umowa z Wykonawcą zadania, którym jest Przedsiębiorstwo Budowlano - Konserwatorskie „CASTELLUM” Sp. z o.o.

Opis projektu

Głównym celem projektu jest poprawa stanu zasobów dziedzictwa kulturowego jako podstawy aktywności kulturalnej dzielnicy uzdrowiskowej Miasta Jeleniej Góry i wzmocnienie wizerunku oraz atrakcyjności turystycznej Cieplic. Projekt realizowany będzie w obrębie zabytkowego XVIII-wiecznego zespołu budynków dawnego klasztoru pocysterskiego. Ze względu na wartość historyczną i objęcie obiektu  ochroną konserwatorską poprzez wpisy do rejestru zabytków, podstawowym założeniem projektu jest  gruntowana renowacja oraz udostępnienie dla turystów krajowych i zagranicznych, kuracjuszy oraz mieszkańców Miasta Jelenia Góra zespołu pocysterskiego adaptacją części  budynku klasztoruna cele kulturalne.

(tekst Andrzej Kozieł)

                                                                
                                 Herb prepozytury cieplickiej

Herb prepozytury cieplickiej klasztoru cysterskiego w Krzeszowie (jedno z malowideł ściennych w skrzydle wschodnim budynku poklasztornego w Cieplicach)

W latach 2011–2012 w pomieszczeniach budynku dawnego probostwa krzeszowskich Cystersów w Cieplicach Śląskich odsłonięte zostały kompleksowe dekoracje freskowe, które powstały w końcu XVII wieku. Cieplickie malowidła najprawdopodobniej już w 1812 roku, po sekularyzacji dawnej prepozytury krzeszowskich Cystersów (w 1810 roku), zostały całkowicie zamalowane farbą klejową i pokryte cienką warstwą tynku. Późniejsi dziewiętnasto- i dwudziestowieczni autorzy, piszący o tym obiekcie, nie mieli świadomości istnienia ukrytej dekoracji freskowej. Co prawda, przed 1930 rokiem Günther Grundmann, ówczesny dolnośląski konserwator zabytków, po odbiciu fragmentu tynku odkrył malowidło freskowe na ścianie działowej w jednym z pomieszczeń parteru w skrzydle wschodnim (malowidło to wraz z chronostychem było od tego czasu widoczne). Błędnie jednak odczytał chronostych i uznał, że zainicjowana przez opata klasztoru Cystersów w Krzeszowie, Bernharda Rosę, barokowa przebudowa cieplickiego probostwa Cystersów po pożarze w 1671 roku, w tym także i wykonanie malowideł freskowych, miały miejsce w latach 1679–1684. Fragmenty malowideł freskowych były też widoczne w sali na piętrze w północno-wschodnim narożniku, gdzie odpadał tynk ściany północnej, niszczonej parą uchodzącą z nieszczelnych przewodów wentylacyjnych pralni Uzdrowiska, która funkcjonowała na parterze do początku 2010 roku.

Pomysłodawcą i inicjatorem przeniesienia Muzeum do centrum Cieplic do zespołu pocysterskiego, przywrócenia tradycji zbiorów Schaffgotschów i rozwinięcia szerszej działalności jest Dyrektor Stanisław Firszt, który działania te rozpoczął w 2 poł. 2008 roku a stały się one realne w poł. 2009 roku.

 Centrum Cieplic z lotu ptaka
Centrum Cieplic. Zespół pocysterski z lotu ptaka.
Widok od północnego-wschodu, fot. Cezary Wiklik© 2009 r.