Get Adobe Flash player

Zasoby aktualne

Zasoby aktualne

A. Dawne zbiory Schaffgotschów:

     J.A. SchaffgotschJohann Anton Schaffgotsch, olej, płótno, wymiary 80x60 cm. Autor: Wiktor Staszak 2012 r. 

Hrabia Johann Anton Schaffgotsch w 1738 roku spisał dyspozycje dotyczące jego majątku. Dobra Chojnik jako fideikomis (utworzony w 1733 roku), miały być niepodzielne i dziedziczone przez jego najstarszego syna, wnuka itp. Zaliczono do nich także księgozbiór (bibliotekę) oraz pozostałe zbiory Schaffgotschów, które dzięki temu mogły być wyłącznie powiększane i wzbogacane.

„Ponadto poprzez niniejszą fundację dotyczącą perptum majątku Chojnik i znajdującej się w Sobieszowie, urządzonej niemałym kosztem biblioteki, wraz ze wszystkim orężem, dziełami sztuki, medalionami (poza spisanymi na odrębnych kartach, gdzie postanowiono, do których dzieci należą), artefaktami, zbrojami i rarytasami, winna ona pozostać po mojej śmierci w tym samym miejscu, a wyznaczeni w moim testamencie panowie egzekutorzy przeprowadzić winni dokładne spisy, o ile takowe nie znajdą się w moich odrębnych zapisach; i umieścić je w hrabiowskim archiwum, bezpiecznie i poza zasięgiem wszelkich niebezpieczeństw, związanych z wojnami etc. i nic nie może być z tego zasobu odjęte”

Zapis ten, mimo wielu "zakrętów dziejowych" był respektowany przez ponad 200 lat. Niestety po 1945 roku wszytko się zmieniło, zbiory zostały rozdzielone i rozproszone, a Schaffgotschianum – "Skarbiec Śląska" przestał istnieć.
Druk reklamowy z lat 20. XX w.
Druk reklamowy Biblioteki Schaffgotschów z lat 20. XX wieku (tłumaczenie Tomasz Pryll)
 

B. Dzisiaj większość najcenniejszych zbiorów Schaffgotschów znajduje się w:

I. Muzeach (wybór najważniejszych):

1. Muzeum Narodowym w Warszawie
kilka obiektów, m.in.: portrety Schaffgotschów na płótnie; dwa starodruki (komentarz do Koranu z 2 poł. XVII wieku; Kölnische Chrinik, Köln 1499; grafiki
        Muzeum Narodowe w Warszawie
2. Muzeum Narodowym we Wrocławiu
setki obiektów, m.in.: malarstwo, grafika, rzemiosło, broń, w tym sztucer myśliwski Napoleona
        Muzeum Narodowe we Wrocławiu
3. Muzeum Narodowym w Poznaniu
w swoim oddziale Wielkopolskim Muzeum Wojskowym: dwie armatki wiwatówki z herbami Schaffgotschów; grafiki
        Muzeum Narodowew Poznaniu
4. Muzeum Narodowym w Krakowie
nieliczne obiekty, m.in.: siedem grafik z XIX wieku, trzy kielichy szklane
        Muzeum Narodowe w Krakowie
5. Narodowe Muzeum Morskim w Gdańsku
jeden obiekt: model fregaty "Die Estrale" z XVIII wieku
        Centrale Muzeum Morskie w Gdańsku
6. Zamku Królewskim na Wawelu
nieliczne, ale bardzo cenne: 15 obiektów związanych z odsieczą Wiednia w 1683 roku (rząd na konia, broń); ubiór chłopięcy z XVIII wieku (spodnie, surdut, buty)
        Zamek Królewski na Wawelu
7. Park Wielokulturowy - Stara Kopalnia w Wałbrzychu
obiekty przeniesione z Muzeum w Wałbrzychu: 622 okazy mineralogiczne, 490 okazów petrograficznych i 23 okazy paleobotaniczne
Stara Kopalnia_Wałbrzych
8. Muzeum Sztuki w Łodzi
w Oddziale Pałac Herberta: 22 portrety, w tym Schaffgotschów i Fryderyka II Wielkiego
Muzeum Sztuki_w_Łodzi
9. Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
bardzo liczne eksponaty sztuki ludowej, w tym: afrykańskie i azjatyckie
Muzeum Etnograficzne_w_Warszawie
10. Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze
nieliczne, m.in. rękopis z XVIII wieku i drewniane karty do gry z XVIII w.
Muzeum Karkonoskie_800x600
11. Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie
w Łomnej pod Warszawą: liczne preparaty dermoplastyczne, w tym ptaków, m.in. kolekcja kolibrów
Muzeum Zoologii_PAN
12. Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Wrocławskiego
m.in. jaja ptasie
Muzeum Przyrodnicze_Wrocław
13. Muzeum Łowiectwa i Jeździectwa w Warszawie
obiekty dermoplastyczne, m.in. 58 preparatów ptaków i sztucer skałkowy
Muzeum Łowiectwa_w_Warszawie
       

II. Bibliotekach (wybór najważniejszych):

1. Bibliotece Narodowej w Warszawie
Kilkadziesiąt tysięcy książek; 306 jednostek rękopisów w 324 woluminach; 700 grafik, 130 fotografii, 800 rysunków, 190 albumów
         Biblioteka Narodowa w Warszawie
2. Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego
nieliczne, w tym: siedem starodruków, pięć książek, 11 grafik
         Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego
3. Bibliotece Uniwersytecka we Wrocławiu
kilka tysięcy książek, setki starodruków i rękopisów
        Biblioteka Uniwersytetu we Wrocławiu
4. Bibliotece Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
liczne starodruki, m.in.: patenty i edykty Fryderyka II Wielkiego; trzy wydawnictwa kartograficzne, w tym: Atlas Silesiae (...), Norymberga 1750; trzy rękopisy, w tym: "Beschreibung des ablebens herren grafen von Schaffgotschens a. 1635 den 23 Julij"
         Biblioteka Jagiellońska w Krakowie
5. Bibliotece Uniwersyteckiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
4413 starodruków (teologia, biblistyka, historia Kościoła); cztery grafiki
         Biblioteka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
6. Bibliotece Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
nieliczne książki, starodruki, grafiki, np. portrety Schaffgotschów
         Biblioteka Uniwersytetu w Toruniu
7. Głównej Bibliotece Lekarskiej im. Stanisława Konopki
1767 starodruków, m.in.: Giovani de Vigo, Opera Joannis de Vigo in chyrurgia, Lugduni 1538
główna biblioteka_lekarska_800x622
        

III. Archiwach (wybór najważniejszych):

1. Archiwum Państwowym we Wrocławiu
 32.338 jednostek aktowych z lat 1312-1945, m.in.: 1100 dokumentów pergaminowych i papierowych, 30.250 jednostek w 22 działach, 955 map z lat 1710-1944
        Archiwum Państwowe we Wrocławiu
 

IV. Innych instytucjach:

1. Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu
10 rycin, 269 grafik E. Fuchsa, portrety Schaffgotschów (grafiki), 17 ekslibrisów Schaffgotschów, 200 starodruków, 19.000 lakowych pieczęci, odciski, tłoki pieczętne
        Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu
 
C. Część zbiorów Schaffgotschów tworzy podwaliny Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze
Są to (wg stanu na grudzień 2010 roku, liczby podano w zaokrągleniu):

I. Zbiory przyrodnicze

1. Owady – 30.000 okazów (w tym: motyle, chrząszcze itp.)

    Owady 1 Owady 2 Owady 3 

    Owady 4 Owady 5 Owady 6

2. Muszle – 4.000 okazów

      Muszle 1  Muszle 2  Muszle 3

3. Skały, minerały i skamieniałości – 2.000 okazów

       Skały, minerały i skamieniałości 1 Skały, minerały i skamieniałości 2 Skały, minerały i skamieniałości 3 

       Skały, minerały i skamieniałości 4  Skały, minerały i skamieniałości 5 Skały, minerały i skamieniałości 6

4. Dermoplastyczne preparaty ptaków – 1.000 (w tym: struś, kazuar, orzeł itp.)

       Dermoplastyczne preparaty ptaków 1 Dermoplastyczne preparaty ptaków 2  Dermoplastyczne preparaty ptaków 3   

       Dermoplastyczne preparaty ptaków 4 Dermoplastyczne preparaty ptaków 5

5. Rogi i poroża – 200 okazów (w tym: bawołów afrykańskich, antylop, łosi, jeleni, saren itp.)

       Rogi i poroża 1 Rogi i poroża 2 Rogi i poroża 3

6. Jaja ptasie – 200 okazów

       Jaja ptasie 1  Jaja ptasie 2

7. Dermoplastyczne preparaty ssaków – 70 okazów (w tym: słoń indyjski, tygrys syberyjski, foka szara, kangur, wiewiórki, myszy, itp.)

      Dermoplastyczne preparaty ssaków 1 Dermoplastyczne preparaty ssaków 2 Dermoplastyczne preparaty ssaków 3 Dermoplastyczne preparaty ssaków 4 Dermoplastyczne preparaty ssaków 5

      Dermoplastyczne preparaty ssaków 6 Dermoplastyczne preparaty ssaków 7 Dermoplastyczne preparaty ssaków 8 Dermoplastyczne preparaty ssaków 9 Dermoplastyczne preparaty ssaków 10

8. Przekroje drzew – 50 okazów

      Przekroje drzew 1 Przekroje drzew 2 Przekroje drzew 3 Przekroje drzew 4 Przekroje drzew 5

9. Skórki – 40 okazów

      Skórki

10. Dermoplastyczne preparaty ryb, płazów i gadów – 20 okazów

       Dermoplastyczny preparat gada

11. Preparaty mokre bezkręgowców, ryb, płazów i gadów – 20 okazów

       Preparaty mokre 1 Preparaty mokre 2

12. Zabytkowe preparaty dermoplastyczne (m.in.: krokodyl, wąż, płaszczka) – 10 okazów

       Zabytkowe preparaty dermoplastyczne 1 Zabytkowe preparaty dermoplastyczne 2 Zabytkowe preparaty dermoplastyczne 3 Zabytkowe preparaty dermoplastyczne 4 2 800x333

13. Zielniki i suszki – kilka tysięcy okazów

 

Zbiory przyrodnicze na stan z 2012 roku (bez zielników i suszek) to  40.000 okazów.

Do 2012 roku zbiory te znacznie wzrosły szczególnie jeśli chodzi o okazy skał i minerałów, dermoplastyczne preparaty ptaków, poroża jeleni i saren, dermoplastyczne preparaty ssaków, m.in.: słonia indyjskiego, pytona siatkowanego, kangura, byka itp.

 II. Zbiory historyczne
 1. Pocztówki, zdjęcia, odznaki, monety itp. –  ok 1000 obiektów
     Zbiory historyczne wg stanu z 2 poł. 2014 roku ok.:  2.000 obiektów.
 
III. Zbiory pomocnicze

 1. Gipsowe odlewy grzybów – ponad 250 szt.

    Gipsowe odlewy grzybów 1 Gipsowe odlewy grzybów 2 Gipsowe odlewy grzybów 3 Gipsowe odlewy grzybów 4 Gipsowe odlewy grzybów 5

2. Ule figuralne –  20 szt.

Ule figuralne 1Ule figuralne 2 Ule figuralne 3  

3. Inne (szyszki, karapaksy, itp.) –  40 szt.

    Kaparaksy Pancernik Miecz ryby piły Nasiona 

    Lodoicja seszelska Strąk rośliny egzotycznej Rozgwiazda Inne

4. Modele geologiczne – 4 szt.

    Zbiory pomocnicze na stan z 2012 roku ponad 300 obiektów.

 IV. Inne
 1. Filmy przyrodnicze–  50 szt.
 2. Przeźrocza – kilka tysięcy
 3. Zdjęcia – kilka tysięcy
 
 V. Biblioteka
    Exlibris Muzeum PrzyrodniczegoEkslibris Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze (90x52mm), wyk. 1994 rok
    Biblioteka w Pawilonie Norweskim (w Pawilonie Norweskim w latach 1967-2013)
      DSC02188 800x531DSC02197 510x768DSC02202 510x768 Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze 2016 

1. Książki – prawie 4.000 voluminów

2. Czasopisma – kilka tysięcy egzemplarzy 55 tytułów, w tym:
„Fragmenta floristica et geobotanika”, „Polskie Pismo Etnograficzne”, „Rocznik Naukowy Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody – Salamandra”, „Rocznik Nauk Rolniczych”, „Opera Corcontica”, „Aura”, „Królestwo Przyrody”, „Ekonatura”, „National Geographic”, „Karkonosze”, „Krkonoše, Jizerke hory”, „Przegląd Geologiczny”, „Kwartalnik Geologiczny” i wiele innych.
Do 2012 roku dzięki przekazom, zakupom i wymianie, księgozbiór wzrósł do 4.500 voluminów.

D. Działalność pracowni konserwatorsko-preparatorskiej

Znakomita wiekszość zbiorów przyrodniczych Muzeum to obiekty i preparaty pochodzące z dawnych zbiorów Schaffgotschów, niejednokrotnie wykonane jeszcze przez wybitnych cieplickich preparatorów Georga i Kurta Martinich (ten ostatni pracował w cieplickim muzeum aż do 1950 roku). Zbiory wymagały zawsze i wymagaja do dzisiaj opieki specjalistów-konserwatorów. Tak się złożyło, że w latach 1951-1960 tymi ważnymi pracami nikt się nie zajmował. Dopiero po przeszkoleniu jednego z pracowników muzeum, Stefana Mirosława, w Wilekopolskim Parku Narodowym, to on jako pierwszy polski "konserwator" opiekował się zbiorami przyrodniczymi w latach 1960-1964. Muzeum nie posiadało wówczas wyspecjalizowanej pracowni. Po przeniesieniu Muzeum z Długiego Domu do Pawilonu Norweskiego w 1967 roku i śmierci S. Mirosława, przez długie lata nie było pracowników którzy mogliby zajmować się konserwacją zabytkowych już obiektów, szczególnie preparatów dermoplastycznych. Dopiero w 1987 roku utworzono niewielką pracownię preparatorsko-konserwatorską, którą w latach 1988-2005 kierowała Regina Podsadowska. Pracownia oprócz zabiegów zabezpieczajacych zgromadzone zbiory, zajęła się też wykonywaniem małych preparatów dermoplastycznych.

Od 2006 roku pracownią konserwatorsko-preparatorską muzeum kieruje Tomasz Sokołowski, czołowy polski preparator, który na Mistrzostwach Świata w Preparowaniu w Salzburgu w 2008 roku zdobył wyróżnienia jako jedyny Polak.

Mistrzostwa w Salzburgu były pierwszymi jakie zorganizowano w Europie. Wzięło w nich udział 140 preparatorów różnych ośrodków naukowych, muzeów i uczelni z 25 krajów całego świata. 

Nadesłano ok. 500 prac, łącznie ok. 1000 preparatów.

Mistrzostwach Świata w Preparowaniu 1 Mistrzostwach Świata w Preparowaniu 2
Mistrzostwa odbywały się w dniach 18-24.2.2008 r. w centrum targowym w Salzburgu. Według szacunku organizatora obejrzało je w ciągu 3 dni 40.000 zwiedzających.

Jedynym reprezentantem Polskich Muzeów był Tomasz Sokołowski, preparator z Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze. Do tej pory żaden Polak nie uczestniczył w międzynarodowych imprezach tego typu.

15-osobowe jury pod przewodnictwem Larry'ego Bloomquist’a z USA, w skład którego wchodzili mistrzowie preparacji z kilku krajów, przez dwa dni drobiazgowo oceniało nadesłane prace i wyłoniło najlepszych preparatorów. Tytuły mistrzów świata przyznawano jedynie w grupie mistrzowskiej. W pozostałych dwóch grupach w każdej z kategorii wyróżniano niebieskimi, czerwonymi i żółtymi kotylionami okazy, które otrzymały określoną ilość punktów:
od 70 do 79 – kotylion żółty,
od 80 do 89 – kotylion czerwony,
od 90 do 100 – kotylion niebieski.
Pan Tomasz Sokołowski zdobył dwie nagrody - wyróżnienia za swoje prace: czerwony kotylion za łasicę (85 pkt) żółty kotylion za dzika (77 pkt).

Preparator przy pracy 1 Preparator przy pracy 2 Preparator przy pracy 3 Preparator przy pracy 4
Muzeum posiada nowoczesną pracownię konserwatorsko-preparatorską, która już od 2010 roku, dzięki dofinansowaniu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu jest sukcesywnie doposażana.
Pracownia preparatorsko-konserwatorska 1 Pracownia preparatorsko-konserwatorska 2 Pracownia preparatorsko-konserwatorska 3 Pracownia preparatorsko-konserwatorska 4
Dzięki pracy godnego następcy, dawnych cieplickich preparatorów, może poszczycić się najlepszą opieką konserwatorską zbiorów, ich właściwym wykorzystaniem na ekspozycjach, a przede wszystkim wykonanymi niespotykanymi i cennymi preparatmi, często o dużych gabarytach, takimi jak: słoń indyjski, jeleń, byk, tygrys, pyton.
Preparator przy pracy 5 Preparator przy pracy 6 Preparator przy pracy 7 
Preparator przy pracy 8 Preparator przy pracy 9 Preparator przy pracy 10 
 
Stats counter, realtime web analytics, heatmap creator